Week 30, Berlijn

In een bijzonder onpersoonlijk doorgeglobaliseerd hotel waarbij de dienstverlening exact gelijk is als op vele andere plekken, hetgeen overigens ook voordelen heeft, brengen wij een vijftal nachten door om vanuit deze in het voormalige West-Berlijn gelegen locatie stad en provincie (Potsdam e.o.) te verkennen. Hier niet de charme van een vakwerkhuis gelegen aan de rand van een oerbos met eenhoorns, ook geen eigenaardige hoteleigenaar die elke vorm van service weigert of een zieke hond die permanent voor de open haard ligt, “waarbij zich een geheel ziekenfonds aan de atmosfeer mededeelt”(Gerard Reve). Hier alleen opwinding als de croissants ontbreken, dan wel te hol zijn of als het restaurant overbelast is waardoor we buiten moeten gaan ontbijten. Maar Hans, buiten ontbijten is toch gezellig jongen. Jazeker, maar ‘s morgens vroeg al direct een dreun voor je hoofd vanwege de hitte is wel erg heftig. Want warm dat is het ook in Berlijn dat is ons intussen wel opgevallen. Die middag in de metro waarbij er geen afkoeling meer kan plaatsvinden en er nog enkele stations moeten worden afgelegd zal mij nog lang heugen.

Het is allemaal te veel om op te noemen wat we gedaan hebben, laat staan wat er allemaal te doen is. Enkele highlights. Het voormalige Oost-Berlijn is een geweldige bouwput, met name de terreinen rond het Alexanderplatz dat destijds als vooruitstrevend centrum voor de progressieve wereldgeschiedenis grondig is verpest door in chagrijn uitmuntende “kameraden”. Hoe ooit in Nederland een sympathieke gedachte heeft bestaan bij deze deprimerende nepstaat is echt een raadsel. Dieptepunt in mijn herinnering zijn wel de Nederlandse christen-socialisten, een groepering waarin ik enige politieke vorming mocht ontvangen, die kernenergie in de DDR verdedigden omdat dat dan in het belang van de arbeidersklasse was. Maar het is niet het weer om ons op te winden over oude discussies, al is dat zeker zinvol op een lange winteravond. Veel genoegen doet mij de Fernsehturm, waarvan de bolronde top door een sponsor voor de gelegenheid van het WK op een zeer vindingrijke wijze is omgetoverd tot een voetbal, paarse vlakken afgewisseld met de originele zilverkleurige ondergrond. Een vrolijk gezicht. Ook het voormalige zogenaamde DDR parlement, het Palast der Republik moet er aan geloven. Hier wordt een Selektive Rückbau uitgevoerd. Sloop, denk ik dan meteen, maar naderhand ga ik wat twijfelen doordat e.e.a. doordacht lijkt te zijn opgezet. Ondoorgrondelijk is echter hoe en wat er dan teruggebouwd zal worden. Dat zien wij dan een volgende keer.

In dit voormalige Oost-Berlijn heb ik voor mijn gezin een gevarieerd programma samengesteld dat – zo vind ik - uitvoerig gecommuniceerd is. Ten eerste het monument voor de muur aan de Bernauerstrasse. Prachtig gedaan, maar mijn beide dochters zijn al niet vreselijk enthousiast meer want het stuk muur bij Checkpoint Charlie enige dagen eerder heeft eigenlijk al alle nieuwsgierigheid bevredigd. Dan heb ik de Kulturbrauerei Prenzlauerberg op het programma gezet, waar ik ook in april 2005 met de cultuurgedeputeerden ben geweest. Een goed idee op zich, bedrijvigheid en cultuur in een oud pand, in dit geval een kolossale bierbrouwerij. Maar ik geef toe, op maandag om 13.00 uur is er niet vreselijk veel te beleven. Wel een goede lunch. Dan heb ik in mijn hoofd gezet om het gebouw van de Nederlandse ambassade te gaan bekijken. Een prachtig gebouw van Rem Koolhaas. Goed we kunnen er dit keer niet in, de ambassadeur zou wel raar staan kijken als ik zou aanbellen met mijn gezin, maar ook aan de buitenkant is het gebouw zeer de moeite waard. Alleen, ik kan het niet meer vinden. Door de hitte lopen wij langs de Spree, mijn gezin met steeds langere gezichten achter mij aan en ik steeds koppiger. Dit gaat niet goed, besluit ik en wij buigen om de vrede te bewaren af naar plaatsen op en rond Unter den Linden waar mijn gezin toch echt de voorkeur aan geeft. Maar waar is nu die ambassade gebleven? Op de terugweg in de auto naar het hotel ontdekken we het plotseling en mag ik van mijn gezin nog een rondje om het gebouw rijden.

Dan tot slot de Gay Parade, of liever gezegd het missen daarvan. Wij bezoeken die dag Checkpoint Charlie en daarna het Joods museum. Over beide valt heel veel te zeggen. In het kort, het wachthuisje in de Friedrichstrasse geeft GEEN goede indruk van hoe dit hier geweest is. Wel is de openlucht tentoonstelling “Topografie des Terrors” aan de Niederkirchnerstrasse erg interessant (hier ook nog een stuk muur). Het Joods museum vind ik zeer indrukwekkend, het gebouw van Daniel Libeskind is een architectonisch hoogtepunt, de fysieke vormgeving intern langs de as van de holocaust, de as van de ballingschap en de as van de continuïteit is een huiverigwekkend treffende uitbeelding van de joodse geschiedenis. De tentoonstellingen zelf zijn van een ongekend hoog niveau. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Alleen hierom is het al de moeite waard om Berlijn te bezoeken. Na dit bezoek keren wij terug met de metro op de Wittenbergplatz. Hier is een opstand uitgebroken. Veel politie, veel wagens van de milieudienst, vuilnis op straat, in de verte harde technomuziek. In eerste instantie lijkt het op de staking of wilde demonstratie, maar later blijkt dat hier de Gay Parade of zoals de Duitsers zeggen Schwülenparade voorbijgetrokken is. Mijn dochters balen vreselijk. Dit had men wel willen zien. Gelukkig lopen er ‘s avonds en de volgende dagen nog veel fraai uitgedoste stellen rond in Berlijn.